พระสันตะปาปาเตือนโลก “ต้องปลดอาวุธ AI” ก่อนทุกอย่างจะสายเกินไป
ท่ามกลางการแข่งขันด้าน AI ที่กำลังร้อนแรงทั่วโลก ล่าสุด Pope Leo XIV ออกมาเตือนว่า มนุษยชาติต้อง “ปลดอาวุธ AI” ก่อนที่เทคโนโลยีจะควบคุมไม่ได้
คำเตือนดังกล่าวปรากฏอยู่ในเอกสารคำสอนฉบับสำคัญฉบับแรกของพระองค์ที่มีชื่อว่า “Magnifica Humanitas” หรือ “มนุษยชาติอันยิ่งใหญ่” ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคมที่ผ่านมา โดยเอกสารดังกล่าวถือเป็น Encyclical หรือจดหมายคำสอนอย่างเป็นทางการของพระสันตะปาปาที่ใช้กำหนดทิศทางสำคัญของคริสตจักรคาทอลิก และผู้ศรัทธากว่า 1.4 พันล้านคนทั่วโลก
พระองค์ยอมรับว่า คำว่า “ปลดอาวุธ” เป็นคำที่ตั้งใจเลือกใช้เพื่อให้สะดุดความสนใจ แม้จะเป็นคำที่ฟังรุนแรงก็ตาม
อย่างไรก็ตาม จุดยืนของพระองค์ไม่ได้หมายถึงการต่อต้าน AI หรือเรียกร้องให้ยกเลิกเทคโนโลยีนี้ทั้งหมด แต่ต้องการให้ AI หลุดออกจากแนวคิดแบบ “การแข่งขันติดอาวุธ” ที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบัน
เอกสารฉบับดังกล่าวให้ความสำคัญอย่างมากกับการใช้ AI ในสงคราม โดยระบุว่า อาวุธอัตโนมัติบางประเภทเริ่มหลุดพ้นจาก “การควบคุมอย่างมีความหมายของมนุษย์” ไปแล้ว
แทนที่จะปล่อยให้ AI ถูกพัฒนาในทิศทางดังกล่าว พระองค์มองว่า AI ควรเป็นเทคโนโลยีที่เป็นมิตรต่อมนุษย์ เข้าถึงได้ และเปิดให้สังคมร่วมถกเถียงอย่างโปร่งใส
อีกช่วงหนึ่งของเอกสารยังสะท้อนความกังวลต่อบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่โดยตรง โดย Pope Leo XIV ระบุว่า อำนาจในการควบคุมระบบดิจิทัลจำนวนมาก ไม่ได้อยู่ในมือรัฐบาลอีกต่อไป แต่กำลังกระจุกตัวอยู่กับบริษัทเพียงไม่กี่แห่ง
และเมื่ออำนาจรวมศูนย์อยู่ในมือคนกลุ่มเล็ก ระบบก็จะยิ่งโปร่งใสน้อยลง หลีกเลี่ยงการตรวจสอบจากสาธารณะได้ง่ายขึ้น และนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำรูปแบบใหม่
งานเปิดตัวเอกสารครั้งนี้จัดขึ้นที่ Vatican Synod Hall โดยมี Chris Olah ผู้ร่วมก่อตั้ง Anthropic นั่งร่วมบนเวทีกับพระสันตะปาปา
Olah ระบุว่า แม้แต่นักพัฒนา AI เอง ก็ยังถูกแรงกดดันจากการแข่งขัน ความทะเยอทะยาน และผลประโยชน์ทางการเงินผลักดันอยู่ตลอดเวลา
เขายังกล่าวว่า วงการ AI จำเป็นต้องมี “นักวิจารณ์ที่เข้าใจเทคโนโลยีจริง” รวมถึง “เสียงด้านศีลธรรม” ที่ไม่ถูกแรงจูงใจทางธุรกิจบิดเบือน
อีกประเด็นที่ Olah ยอมรับอย่างตรงไปตรงมา คือ ปัจจุบันยังมีพฤติกรรมบางอย่างภายในโมเดล AI สมัยใหม่ที่ “ลึกลับและน่ากังวล” แม้แต่นักพัฒนาที่สร้างระบบเหล่านี้ขึ้นมา ก็ยังไม่เข้าใจทั้งหมดว่าเกิดอะไรขึ้นภายใน AI
นอกจากประเด็น AI แล้ว เอกสารฉบับนี้ยังกล่าวถึงเรื่องประวัติศาสตร์ของคริสตจักร โดย Pope Leo XIV กล่าวขอโทษต่อความล่าช้าในอดีตของคริสตจักรในการออกมาประณามระบบทาส พร้อมเรียกมันว่า “บาดแผลในความทรงจำของชาวคริสต์”
พระองค์ยังเชื่อมโยงประเด็นดังกล่าวเข้ากับ “รูปแบบใหม่ของความเป็นทาส” ที่กำลังเกิดขึ้นในเศรษฐกิจดิจิทัลยุคปัจจุบัน
ด้าน Léocadie Lushombo นักเทววิทยาที่ร่วมงานเปิดตัว ระบุเพิ่มเติมว่า แร่ธาตุจำนวนมากที่ใช้สร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI และดาต้าเซ็นเตอร์ มักมาจากการทำเหมืองในประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งอาจทำให้เทคโนโลยี AI มีลักษณะของ “อาณานิคมยุคใหม่” โดยที่หลายคนไม่ทันสังเกต
แม้นี่จะเป็นถ้อยแถลงครั้งใหญ่ที่สุดของวาติกันเกี่ยวกับ AI แต่ก็ไม่ใช่ครั้งแรกที่ Pope Leo XIV ออกมาเตือนถึงความเสี่ยงของเทคโนโลยีนี้ เพราะคริสตจักรคาทอลิกได้เริ่มพูดคุยและทำงานร่วมกับบริษัทเทคโนโลยีมานานเกือบทศวรรษ ผ่านโครงการที่ชื่อว่า “Minerva Dialogues”