ยุโรปเดินหน้าคุมเข้ม AI! เปิดร่างเกณฑ์ใหม่ จัดประเภท “AI ความเสี่ยงสูง”
คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) เปิดเผยร่างแนวทางฉบับใหม่เกี่ยวกับการจัดประเภท “AI ความเสี่ยงสูง” ภายใต้กฎหมาย AI Act พร้อมเปิดรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะ หลังจากเอกสารดังกล่าวถูกจับตามองและรอคอยมานาน
แนวทางฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อช่วยให้องค์กร ผู้พัฒนา AI และหน่วยงานกำกับดูแล สามารถประเมินได้ว่า ระบบ AI ใดเข้าข่าย “High-Risk AI” หรือ AI ที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งจะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เข้มงวดมากขึ้นตามมาตรา 6 ของ AI Act
คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่า แนวทางดังกล่าวถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้ผู้ให้บริการ ผู้ใช้งาน และผู้เกี่ยวข้อง เข้าใจเกณฑ์การจัดประเภท AI ได้ชัดเจนขึ้น พร้อมยกตัวอย่างการใช้งานจริงในหลากหลายอุตสาหกรรม
เนื้อหาในคู่มือแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก ส่วนแรกครอบคลุม AI ที่เป็นตัวผลิตภัณฑ์เอง หรือเป็นส่วนประกอบด้านความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น เครื่องจักร ของเล่น อุปกรณ์สื่อสาร เครื่องมือแพทย์ ยานยนต์ และอุตสาหกรรมการบิน
ส่วนที่สอง ครอบคลุม AI ที่อาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อสุขภาพ ความปลอดภัย หรือสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน ในกรณีการใช้งานที่ระบุไว้ใน AI Act
หนึ่งในประเด็นสำคัญคือ มาตรา 6(3) ซึ่งเกี่ยวข้องกับ AI ที่อาจสร้างความเสี่ยงต่อสุขภาพ ความปลอดภัย หรือสิทธิขั้นพื้นฐาน โดย Patrick Sullivan รองประธานฝ่ายกลยุทธ์และนวัตกรรมของ A-LIGN มองว่า จุดนี้อาจเป็นส่วนที่ผู้พัฒนาหลายรายตีความผิดได้ง่ายที่สุด
แม้กฎหมายจะมีข้อยกเว้นสำหรับ AI บางประเภท เช่น ระบบที่ทำงานเฉพาะด้าน ช่วยปรับปรุงผลลัพธ์จากงานของมนุษย์ หรือทำหน้าที่เตรียมข้อมูลก่อนการประเมิน แต่หาก AI มีการทำ “Profiling” หรือสร้างโปรไฟล์เชิงคาดการณ์ของบุคคล ระบบนั้นจะยังถูกจัดเป็น High-Risk AI ทันที
ประเด็นนี้ถูกมองว่าสำคัญอย่างมากสำหรับระบบด้าน HR การอนุมัติสินเชื่อ และแพลตฟอร์มที่ใช้วิเคราะห์พฤติกรรมรายบุคคล
เดิมทีเอกสารแนวทางนี้ถูกคาดว่าจะเผยแพร่ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา แต่มีการเลื่อนออกไป ก่อนจะกลับมาอีกครั้งพร้อมไทม์ไลน์การบังคับใช้ใหม่ของ AI Act
สำหรับ AI ที่ถูกใช้ในพื้นที่เสี่ยงสูง เช่น ระบบไบโอเมตริกซ์ โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ การศึกษา การจ้างงาน การตรวจคนเข้าเมือง และการควบคุมชายแดน กฎใหม่จะเริ่มมีผลวันที่ 2 ธันวาคม 2027
ส่วน AI ที่ฝังอยู่ในผลิตภัณฑ์อย่างหุ่นยนต์หรือเครื่องจักรอุตสาหกรรม จะเริ่มมีผลในวันที่ 2 สิงหาคม 2028
ขณะนี้คณะกรรมาธิการยุโรปเปิดรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นผู้พัฒนา AI องค์กรที่ใช้งาน AI หน่วยงานรัฐ นักวิจัย องค์กรภาคประชาชน และประชาชนทั่วไป โดยจะเปิดให้ส่งความคิดเห็นได้จนถึงวันที่ 23 มิถุนายนนี้