Chrome แอบยัด AI ลงเครื่อง โดยผู้ใช้ไม่รู้ตัว
มีรายงานที่น่าตกใจเผยว่า Google Chrome ได้ทำการดาวน์โหลดโมเดล AI ขนาดใหญ่ถึงประมาณ 4GB ลงในเครื่องผู้ใช้แบบเงียบ ๆ โดยที่ผู้ใช้จำนวนมากไม่รู้ตัว โดยไฟล์ดังกล่าวคือโมเดล Gemini Nano ซึ่งถูกเก็บไว้ในโฟลเดอร์ภายในระบบของ Chrome และมีหน้าที่รองรับฟีเจอร์ AI บางอย่างที่ทำงานบนเครื่อง (on-device) เช่น ระบบช่วยเขียนข้อความ หรือฟีเจอร์สรุปเนื้อหา
สิ่งที่ทำให้ประเด็นนี้กลายเป็นกระแส คือกระบวนการติดตั้งที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ ไม่มีการแจ้งเตือนหรือขออนุญาตผู้ใช้ล่วงหน้า และแม้ผู้ใช้จะลบไฟล์ดังกล่าวออก Chrome ก็สามารถดาวน์โหลดกลับมาใหม่ได้เอง
คำถามเรื่อง “สิทธิผู้ใช้”
แนวคิดของการฝัง AI ลงในอุปกรณ์โดยตรง ไม่ใช่เรื่องใหม่ และมีข้อดีชัดเจน เช่น ลดการส่งข้อมูลไปยังเซิร์ฟเวอร์ เพิ่มความเป็นส่วนตัว และทำงานได้เร็วขึ้นแบบไม่ต้องพึ่งอินเทอร์เน็ต
อย่างไรก็ตาม กรณีของ Chrome สะท้อนอีกมุมหนึ่งของเทคโนโลยี เมื่อผู้เชี่ยวชาญตรวจพบว่าไฟล์โมเดลถูกติดตั้งลงเครื่องโดยไม่มีตัวเลือก opt-in หรือการตั้งค่าที่ชัดเจนให้ผู้ใช้ควบคุม
นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่าฟีเจอร์ AI หลักของ Chrome บางส่วน เช่น AI ในช่องค้นหา ยังคงประมวลผลผ่านเซิร์ฟเวอร์ของ Google ไม่ได้ใช้โมเดลที่ติดตั้งในเครื่องโดยตรง ทำให้เกิดคำถามว่าโมเดล 4GB นี้จำเป็นแค่ไหนสำหรับผู้ใช้ทั่วไป
ในเชิงเทคนิค การผลักดัน AI ลงสู่ระดับอุปกรณ์ผู้ใช้ถือเป็นทิศทางสำคัญของอุตสาหกรรม แต่ในเชิงประสบการณ์ผู้ใช้ การติดตั้งซอฟต์แวร์ขนาดใหญ่โดยไม่แจ้งล่วงหน้า อาจกระทบความเชื่อมั่นได้ไม่น้อย
นอกจากนี้ไม่กี่สัปดาห์ก่อนยังมีการเปิดเผยอีกกรณีหนึ่ง โดยระบุว่า Anthropic ได้ติดตั้งสิ่งที่เขาเรียกว่า “สปายแวร์” ลงในเครื่องของผู้ใช้ที่ติดตั้ง Claude Desktop แบบเงียบ ๆ พร้อมกล่าวหาว่าการกระทำดังกล่าวอาจเข้าข่ายละเมิดกฎหมาย EU ePrivacy Directive รวมถึงกฎหมายเกี่ยวกับการเข้าถึงและใช้งานคอมพิวเตอร์ในหลายประเทศ
สำหรับกรณีของ Google Chrome นั้น นักวิจัยมองว่าประเด็นทางกฎหมายอาจมีลักษณะคล้ายกัน แต่มีความรุนแรงมากกว่าในอีกมิติหนึ่ง เนื่องจาก Chrome เป็นซอฟต์แวร์ที่มีผู้ใช้งานจำนวนมหาศาล มากกว่าแอปอย่าง Claude อย่างชัดเจนในปัจจุบัน
นักวิจัยให้ความเห็นว่า สิ่งที่ Google ควรทำตั้งแต่แรกคือ “การขออนุญาต” จากผู้ใช้ โดยเสนอว่าควรมีข้อความแจ้งลักษณะนี้ปรากฏขึ้น เช่น “Chrome ต้องการดาวน์โหลดไฟล์ AI ขนาด 4GB ลงในอุปกรณ์ของคุณเพื่อรองรับฟีเจอร์ต่อไปนี้ คุณต้องการอนุญาตตอนนี้ หรือข้ามไปตัดสินใจภายหลัง”
ท้ายสุดหากการอัปเดต Chrome ครั้งถัดไป มีการลบการติดตั้งที่ผู้ใช้ไม่ได้ยินยอมออก และเปลี่ยนเป็นระบบที่ให้ผู้ใช้กดยินยอม (opt-in) อย่างชัดเจน ก็จะสะท้อนว่า Google ยังรับฟังเสียงผู้ใช้งานอยู่
แต่หากไม่เป็นเช่นนั้น ก็อาจทำให้สังคมต้องตั้งคำถามว่า แนวทางที่บริษัทประกาศไว้เกี่ยวกับ “AI อย่างมีความรับผิดชอบ” และ “ความยั่งยืน” นั้น มีน้ำหนักมากน้อยเพียงใด