มิจฉาชีพใช้ Deepfake ปลอมหน้า CEO หลอกโอนเงินบริษัททั่วโลก สูญ 4,000 ล้านบาท
ภัยจากเทคโนโลยี AI อย่าง Deepfake ยกระดับสู่การหลอกลวงทางการเงินครั้งใหญ่ หลังอัยการสหรัฐฯ เปิดเผยคดีเครือข่ายมิจฉาชีพที่ใช้ Deepfake สร้างเสียงและภาพใบหน้าปลอมของผู้บริหารระดับ CEO รวมถึงปลอมตัวเป็นทนายความจากสำนักงานกฎหมายชั้นนำ เพื่อหลอกพนักงานบริษัทนับพันแห่งทั่วโลกให้โอนเงินเข้าบัญชีที่กลุ่มผู้โจมตีควบคุม รวมมูลค่าความเสียหายประมาณ 129 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือกว่า 4,000 ล้านบาท
คดีนี้มีผู้ต้องสงสัย 3 ราย ได้แก่ Jacob Soall อายุ 41 ปี ซึ่งมีสัญชาติสเปนและสหราชอาณาจักร, Sharon Hazan อายุ 54 ปี ชาวอิสราเอล และ Guy Sheetrit อายุ 42 ปี ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับอิสราเอลและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โดย Soall และ Hazan ถูกจับกุมในสเปนเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน และ 5 สิงหาคมตามลำดับ ส่วน Sheetrit ถูกจับกุมในสหราชอาณาจักรเมื่อวันที่ 7 กันยายน
ทั้งสามคนถูกตั้งข้อหาทั้งหมด 7 กระทง ครอบคลุมการสมคบคิดฉ้อโกงผ่านระบบสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ การฉ้อโกง การขโมยอัตลักษณ์บุคคลโดยมีเหตุร้ายแรง และการสมคบคิดฟอกเงิน รวมถึงข้อหาฟอกเงินอีก 2 กระทง
สร้างสถานการณ์ให้พนักงานเชื่อว่าเป็นธุรกรรมจริง
เอกสารฟ้องร้องที่เพิ่งเปิดเผยระบุว่า ระหว่างปี 2024–2026 กลุ่มผู้ต้องสงสัยหลอกลวงผู้บริหารและพนักงานบริษัทหลายแหล่งทั่วโลก ให้โอนเงินไปยังบัญชีของตนเองและผู้ร่วมขบวนการ รวมมูลค่าประมาณ 129 ล้านดอลลาร์
วิธีการเริ่มต้นจากการส่งอีเมล Phishing ไปยังพนักงานฝ่ายบัญชีหรือผู้ที่มีอำนาจอนุมัติการโอนเงินจำนวนมาก โดยอาศัยแพลตฟอร์มให้บริการลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ เช่น DocuSign ส่งเอกสารข้อตกลงรักษาความลับ (NDA) พร้อมอ้างว่าเป็นธุรกรรมสำคัญที่ต้องปกปิดข้อมูล เช่น การเข้าซื้อกิจการของบริษัท
จากนั้นมิจฉาชีพจะให้พนักงานติดต่อสำนักงานกฎหมายระดับนานาชาติที่มีชื่อเสียง เพื่อนัดหมายการพูดคุยเกี่ยวกับข้อกำหนดและการตรวจสอบธุรกรรม (Compliance Call) ซึ่งแท้จริงแล้วเป็นสำนักงานกฎหมายที่ถูกแอบอ้างตัวตน
ระหว่างการพูดคุย ผู้ต้องสงสัยจะใช้ AI สร้างเสียงเลียนแบบ และบางครั้งสร้างภาพใบหน้าของ CEO บริษัทเป้าหมาย เพื่อทำให้พนักงานเชื่อว่ากำลังสนทนากับผู้บริหารตัวจริง ก่อนที่ CEO ปลอมจะสั่งให้พนักงานประสานงานกับทนายความที่ถูกปลอมตัวขึ้นมาอีกทอดหนึ่ง เพื่อดำเนินธุรกรรมและอนุมัติการโอนเงินตามที่มิจฉาชีพต้องการ
จุดที่ทำให้แผนการนี้น่าเชื่อถือยิ่งขึ้น คือการแยกบทบาทผู้แอบอ้างอย่างเป็นระบบ โดยเอกสารฟ้องร้องระบุว่า Soall รับหน้าที่หลักในการปลอมตัวเป็นทนายความที่ทำงานอยู่ในสำนักงานสาขายุโรปของบริษัทกฎหมายเป้าหมาย พร้อมจัดทำบทพูดด้วยลายมือในเอกสารชื่อ “Lawyer Call” เพื่อใช้ระหว่างการสนทนาและทำให้ดูเหมือนเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายจริง
เงินที่ได้จากการหลอกลวงถูกโอนผ่านบัญชีธนาคารที่กลุ่มผู้ต้องสงสัยควบคุมอยู่ในหลายประเทศ ทั้งสหรัฐฯ สเปน โปรตุเกส กรีซ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สิงคโปร์ ออสเตรีย สโลวาเกีย และจีน ก่อนนำไปแปลงเป็นคริปโตเคอร์เรนซี เพื่ออำพรางเส้นทางการเงินและแบ่งผลประโยชน์ให้กับผู้ร่วมขบวนการ
ในบรรดาองค์กรหลายพันแห่งที่ตกเป็นเป้าหมาย มีบริษัทและหน่วยงานที่ได้รับความเสียหายระดับหลายล้านดอลลาร์ต่อราย ได้แก่ ธนาคารเพื่อการลงทุนในนิวยอร์ก ธนาคารในรัฐโรดไอแลนด์ ระบบโรงพยาบาลในรัฐแคลิฟอร์เนียและมิสซูรี บริษัท FinTech ในสหราชอาณาจักร บริษัทกองทุนรวมในรัฐแมสซาชูเซตส์ และบริษัทผลิตอาหารสัตว์ในรัฐฟลอริดา
สำหรับบทบาทด้านการฟอกเงิน เอกสารฟ้องร้องระบุว่า Hazan และ Sheetrit เป็นผู้รับผิดชอบหลัก โดย Hazan เคยกล่าวอ้างว่าตนเองทำธุรกิจฟอกเงินมาตั้งแต่ปี 1994 และสามารถฟอกเงินได้มากกว่า 400 ล้านดอลลาร์ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ยังระบุว่า Hazan เคยถูกศาลแขวงนิวยอร์กพิพากษาลงโทษในคดีสมคบคิดฉ้อโกงธนาคารเมื่อปี 2008
ด้าน James C. Barnacle Jr. ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงาน FBI ประจำพื้นที่ ระบุว่า คดีนี้สะท้อนให้เห็นว่าเทคโนโลยีขั้นสูงสามารถถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือในการก่ออาชญากรรมทางการเงินขนาดใหญ่ได้ ขณะที่ Jamie McDonald อัยการสหรัฐฯ เรียกร้องให้ประชาชนและภาคธุรกิจเร่งพิจารณามาตรการป้องกันภัยอาชญากรรมที่ใช้ AI เป็นเครื่องมือ ซึ่งกำลังกลายเป็นความเสี่ยงรูปแบบใหม่
ผู้ต้องสงสัยทั้งสามกำลังเผชิญกระบวนการทางกฎหมายเพื่อส่งตัวไปดำเนินคดีในสหรัฐฯ โดยข้อหาส่วนใหญ่มีโทษจำคุกสูงสุดถึง 20 ปี